จัดฟันต้องผ่าฟันคุดไหม ไขข้อข้องใจตั้งแต่ผ่าฟันคุดถึงเริ่มจัดฟัน

ปัญหาฟันซี่สุดท้ายที่อยู่ลึกที่สุดในช่องปากหรือที่เรียกกันว่าฟันคุด มักเป็นเรื่องที่สร้างความกังวลให้หลายคนที่อยากมีฟันเรียงสวย คำถามที่พบบ่อยคือ เราจำเป็นต้องจัดการฟันซี่นี้ออกก่อนเริ่มจัดฟันหรือไม่ ความจริงแล้วการพิจารณาผ่าฟันคุดเป็นขั้นตอนการเตรียมช่องปากที่สำคัญ ซึ่งส่งผลต่อพื้นที่การเคลื่อนตัวของฟันและการดูแลสุขภาพช่องปากระหว่างการรักษา การทำความเข้าใจธรรมชาติของฟันซี่นี้จะช่วยให้เราตัดสินใจได้ง่ายขึ้น

ฟันคุดคืออะไร

ฟันคุดคือฟันกรามชุดที่ 3 ซึ่งอยู่ด้านในสุดของขากรรไกรทั้งบนและล่าง โดยปกติคนเราจะมีทั้งหมด 4 ซี่ ฟันเหล่านี้มักจะงอกขึ้นมาในช่วงอายุ 17 ถึง 25 ปี ซึ่งฟันคุดจะไม่สามารถงอกขึ้นมาได้ตามปกติในช่องปากแบบฟันซี่อื่น ๆ มักจะฝังตัวอยู่ในเหงือกหรือกระดูกในลักษณะที่เอียงไปชนฟันข้างเคียง หรือบางกรณีอาจนอนราบไปกับแนวกระดูกขากรรไกรจนไม่สามารถโผล่พ้นเหงือกขึ้นมาได้ตามปกติ

ทำไมต้องผ่าฟันคุด

การพิจารณาผ่าฟันคุด มีเหตุผลหลักด้านสุขภาพช่องปากและการป้องกันปัญหาที่จะตามมาในอนาคต ดังนี้

• ช่วยให้การทำความสะอาดซอกฟันด้านในสุดทำได้ง่ายขึ้น เพราะฟันคุดที่ขึ้นกึ่ง ๆ กลาง ๆ มักเป็นจุดที่แปรงเข้าไม่ถึง
• ลดโอกาสการสะสมของแบคทีเรียและเศษอาหารที่จะเน่าเสียอยู่ใต้เหงือก
• ป้องกันไม่ให้ฟันซี่ข้างเคียงได้รับความเสียหายจากแรงดันหรือการผุจากด้านข้าง
• ลดความเสี่ยงการติดเชื้อที่อาจลุกลามไปยังบริเวณใกล้เคียง

จำเป็นต้องผ่าฟันคุดทุกซี่หรือไม่

ทันตแพทย์จะแนะนำให้จัดการฟันคุดออกในเกือบทุกกรณี หากพบว่าฟันซี่นั้นมีทิศทางการงอกที่ผิดปกติหรือไม่มีพื้นที่เพียงพอ แต่ถ้าฟันคุดซี่ไหนงอกขึ้นมาได้ในแนวตรง มีคู่สบฟันที่ใช้งานได้จริง และคนไข้สามารถแปรงฟันทำความสะอาดได้ทั่วถึงทุกซอกมุม ทันตแพทย์อาจพิจารณาให้เก็บไว้ได้โดยไม่ต้องทำการผ่าฟันคุด 

ฟันคุดส่งผลอะไรต่อช่องปาก หากไม่ผ่าจะเกิดอะไรขึ้นได้บ้าง

หากปล่อยฟันซี่นี้ทิ้งไว้โดยไม่จัดการตามคำแนะนำ อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่ส่งผลเสียต่อคุณภาพชีวิตได้ ดังนี้

• เหงือกบริเวณที่คลุมฟันคุดอักเสบ บวม หรือติดเชื้อ
• ฟันกรามซี่ข้างเคียงผุจากเศษอาหารที่สะสมทำความสะอาดยาก
• เป็นปัจจัยกระตุ้นโรคปริทันต์หรือโรคเหงือก
• เกิดถุงน้ำบริเวณขากรรไกร หรือซีสต์รอบฟันคุด
• มีอาการปวดตื้อ ๆ หรือรู้สึกไม่สบายจากแรงดันของฟันคุด
• ฟันยื่น ฟันเก กระดูกรอบรากฟันหรือรากฟันซี่ข้างเคียงถูกกระทบจากแรงดันขณะฟันคุดดันขึ้น
• ส่งผลต่อแนวฟัน ทำให้การจัดฟันทำได้ยากขึ้น 

การดูแลหลังผ่าฟันคุด

• กัดผ้าก๊อซให้แน่นประมาณ 1-2 ชั่วโมงหลังผ่า และห้ามบ้วนน้ำลายหรือเลือดทิ้งแรง ๆ เพื่อให้เลือดหยุดไหล
• ประคบเย็นข้างแก้มในช่วง 2 วันแรกเพื่อลดอาการบวม และเปลี่ยนเป็นประคบอุ่นในวันต่อ ๆ มาเพื่อบรรเทารอยช้ำ
• เลือกรับประทานอาหารอ่อน เช่น โจ๊ก ซุป หรือผลไม้เนื้อนิ่ม และหลีกเลี่ยงอาหารที่ร้อนจัดหรือเผ็ดจัด
• แปรงฟันทำความสะอาดช่องปากได้ตามปกติแต่ต้องระมัดระวังบริเวณแผลเป็นพิเศษ
• รับประทานยาตามที่ทันตแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัดเพื่อป้องกันการติดเชื้อและบรรเทาปวด

การจัดฟันต้องผ่าฟันคุดไหม

ขึ้นอยู่กับการประเมินของทันตแพทย์แต่ละท่าน​ หากทันตแพทย์ประเมินแล้วว่า ฟันคุดบางตำแหน่งอาจขวางทิศทางการเคลื่อนฟัน ทำให้ผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามเป้าหมาย หรือเพิ่มความเสี่ยงฟันผุ หรือเหงือกอักเสบระหว่างจัดฟัน ทันตแพทย์จะแนะนำให้ผ่าฟันคุดก่อนเริ่มจัดฟัน

การจัดฟันกรณีไหนที่ไม่ต้องผ่าฟันคุด

หากประเมินแล้วว่าฟันคุดไม่ขวางทิศทางการเคลื่อนฟัน ไม่ดันฟันซี่ข้างเคียง และไม่ส่งผลต่อแนวฟันโดยรวม รวมถึงคนไข้ที่มีขากรรไกรค่อนข้างกว้าง ฟันคุดสามารถขึ้นมาได้ตามแนวปกติและอยู่ร่วมกับฟันซี่อื่นได้โดยไม่ก่อปัญหา ก็อาจเลือกติดตามอาการแทนการผ่าออก อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจควรอยู่ภายใต้การประเมินของทันตแพทย์ ร่วมกับการเอกซเรย์หรือสแกน 3 มิติ เพื่อดูตำแหน่งฟันและโครงสร้างขากรรไกรให้ชัดเจนก่อนเริ่มจัดฟัน

จัดฟันใสที่ Dr Clear Aligners มีขั้นตอนช่วยประเมินฟันคุดอย่างไร

การจัดฟันใสที่ Dr Clear Aligners จะให้ความสำคัญกับการประเมินสภาพช่องปากอย่างละเอียดก่อนวางแผนรักษา โดยมี Technology RayFace ที่นำมาใช้ช่วยประเมินโครงสร้างฟัน ขากรรไกร และใบหน้าควบคู่กัน โดยใช้การสแกนใบหน้าแบบ 3 มิติ ร่วมกับการสแกนในช่องปากและข้อมูลจาก CT เพื่อสร้างภาพจำลองใบหน้าและฟันในรูปแบบสามมิติ ข้อมูลทั้งหมดจะถูกรวมเป็นภาพเดียว ทำให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างฟัน แนวขากรรไกร และสัดส่วนใบหน้าได้ชัดขึ้นตั้งแต่ก่อนเริ่มรักษา

จากนั้นระบบจะสร้าง Dental Avatar หรือภาพจำลองใบหน้าและฟันแบบสามมิติ เพื่อนำมาใช้ดูตำแหน่งฟัน โครงสร้างขากรรไกร และแนวฟันในภาพรวม ขั้นตอนนี้ช่วยให้การประเมินฟันคุด การจัดเรียงฟัน และการวางแผนจัดฟันทำได้ละเอียดขึ้น

อีกส่วนสำคัญของ RAYFace คือการช่วยจำลองภาพแนวโน้มหลังการรักษา ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ทันตแพทย์และคนไข้พูดคุยวางแผนร่วมกันได้ง่ายขึ้น เห็นทิศทางการรักษาใกล้เคียงความเป็นจริงมากขึ้น และใช้ประกอบการตัดสินใจในขั้นตอนต่าง ๆ เช่น การประเมินฟันคุด หรือการออกแบบแนวฟันและรอยยิ้มให้สอดคล้องกับรูปหน้าโดยรวม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ผ่าฟันคุดกี่วันหาย

อาการปวดและบวมมักจะดีขึ้นภายใน 3 ถึง 5 วัน และแผลจะค่อย ๆ สมานตัวจนปกติภายใน 1-2 สัปดาห์ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการดูแลตัวเองและความยากง่ายของตำแหน่งฟัน

ฟันคุดที่ฝังอยู่ลึกมาก แต่ไม่มีอาการเจ็บควรรอไปก่อนหรือไม่

แม้ไม่เจ็บ แต่ฟันคุดที่ฝังลึกอาจกระทบฟันข้างเคียงหรือกระดูกในอนาคต การตัดสินใจควรอิงจากภาพเอกซเรย์และการประเมิน หากพบความเสี่ยง ทันตแพทย์อาจแนะนำให้ผ่าฟันคุดก่อนเกิดปัญหา

มีฟันคุดขณะจัดฟัน สามารถผ่าฟันคุดได้ไหม

หากตรวจพบว่าฟันคุดขึ้นในแนวตรง พ้นเหงือกดี และไม่เบียดฟันซี่ข้างเคียง ทันตแพทย์อาจประเมินว่าสามารถเก็บไว้และดึงมาใช้ประโยชน์ในการจัดฟันได้ โดยไม่ต้องถอนหรือผ่า

อย่างไรก็ตาม กรณีที่ฟันคุดมีทิศทางผิดปกติ เสี่ยงชนฟันซี่อื่น หรืออาจกระทบต่อแผนการจัดฟัน ทันตแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาว่าควรผ่าฟันคุดก่อน ระหว่าง หรือหลังจัดฟัน ซึ่งทั้งหมดสามารถเกิดขึ้นได้ ขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ระยะเวลาในการขึ้นของฟันคุด และผลกระทบต่อการเคลื่อนฟันเป็นหลัก

สรุปบทความ

การผ่าฟันคุดไม่ได้เป็นเงื่อนไขตายตัวของทุกคนที่จัดฟัน แต่เป็นขั้นตอนที่ควรถูกประเมินอย่างรอบคอบ เพราะฟันคุดอาจเป็นต้นเหตุของเหงือกอักเสบ ฟันผุ แนวฟันเสีย และอุปสรรคต่อการเคลื่อนฟันในระยะยาว บางกรณีสามารถติดตามอาการได้ บางกรณีควรผ่าฟันคุดก่อนหรือระหว่างจัดฟัน การตรวจและวางแผนเฉพาะบุคคลจึงเป็นหัวใจสำคัญ เพื่อให้การจัดฟันเดินต่อได้อย่างเหมาะสมและลดความเสี่ยงปัญหาที่อาจตามมา

หากคุณต้องการเริ่มประเมินฟันหรือมีข้อสงสัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับแผนการรักษาที่เหมาะกับคุณโดยเฉพาะ สามารถปรึกษาจัดฟันใสฟรี หรือ แอดไลน์ปรึกษากับเจ้าหน้าที่ Line: @drclearaligner

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่

Facebook
Twitter
Instagram